Tętniak aorty
brzusznej konsultacje, badania USG aorty, leczenie
Co to jest?
Tętniak aorty
jest to poszerzenie średnicy aorty o 50%. Prawidłowa aorta
brzuszna ma
średnicę od 15 do 20 mm, tętniakiem aorty nazywamy stan gdy jej średnica
przekracza 30mm. We wnętrzu tętniaka prawie zawsze występuje skrzeplina
przyścienna i nie powinna ona stanowić ona powodu do dodatkowych obaw.
Często tętniak jest bezobjawowy i wykrywamy go przypadkowo podczas
obmacywania brzucha, lub badania USG, RTG lub tomografii.
Tętniak aorty może wystąpić w każdym jej odcinku, jednak najczęściej
dotyczy aorty brzusznej w odcinku podnerkowym. Częściej występuje u
mężczyzn, zwłaszcza u palaczy, w rodzinach obciążonych występowaniem
tętniaka. Częstość występowania tętniaka aorty rośnie wraz z
wiekiem i jest najwyższa u osób powyżej 65 roku życia.
Objawy tętniaka aorty brzusznej: Tętniak aorty może powodować bóle
okolicy pleców i kręgosłupa a także bóle brzucha. W rzadkich przypadkach jednym
z objawów tętniaka jest "objaw niebieskiego palucha", powstaje on
gdy z tętniaka odrywają się drobne skrzepliny i powodują zatory i zasinienie
palców stopy. Czasem pierwszym objawem tętniaka jest nagły silny ból brzucha
spowodowany pęknięciem ściany tętniaka i krwawieniem do jamy brzusznej lub
przestrzeni zaotrzewnowej.
U kogo wykonywać badania przesiewowe USG tętniaka aorty brzusznej?
U osób powyżej 65 roku życia nawet bez występowania objawów.
U osób u których w rodzinie wystąpił tętniak aorty.
U osób z nietypowymi bólami pleców lub kręgosłupa u których wykluczono zmiany
zwyrodnieniowe kręgosłupa.
Dlaczego trzeba obserwować i leczyć tętniaka aorty?
Nieleczony tętniak powiększa się, a ze wzrostem średnicy rośnie ryzyko jego
pęknięcia. W przypadku pęknięcia tętniaka aorty 50% pacjentów umiera przed
dotarciem do szpitala. Spośród tych którzy poddani zostaną pilnej operacji
przeżywa mniej niż połowa. Ryzyko zgonu podczas planowej operacji jest ponad 10
razy mniejsze i wynosi od 2 do 12%.
Leczenie zachowawcze: Stosujemy gdy tętniak
jest mniejszy niż 55mm, nie daje objawów i nie powiększa się.
U wszystkich pacjentów z tętniakiem aorty konieczne jest ścisłe kontrolowanie i leczenie nadciśnienia tętniczego i
zaburzeń lipidowych oraz innych chorób (np. serca, mózgu).
Zalecany
jest zakaz palenia tytoniu, zdrowy tryb życia obejmujący stosowanie
diety przeciwmiażdżycowej oraz ćwiczenia marszowe.
W większości
przypadków wskazane jest stosowanie leków przeciwpłytkowych jak np. kwas
acetylosalicylowy.
Przygotowanie do operacji i zabiegu wszczepienia
stentgraftu: W
celu zredukowania ryzyka wystąpienia powikłań w trakcie operacji
konieczne jest optymalne przygotowanie pacjenta. Obejmuje ono zaprzestanie
palenia tytoniu, optymalizację leczenia współistniejących chorób, w szczególności serca, cukrzycy,
nadciśnienia tętniczego. U każdego pacjenta przed operacją tętniaka aorty
wskazane są:
konsultacja stomatologiczna i
laryngologiczna i
wyleczenie źródeł zakażenia jak np. próchnica zębów, zapalenie zatok...
Leczenie operacyjne: Wskazane jest
gdy średnica tętniaka przekroczy 55mm, lub gdy
jego średnica szybko się powiększa a także w przypadku gdy występują
objawy tętniaka. Leczenie operacyjne jest obecnie "złotym standardem" w
leczeniu tego schorzenia. Polega ono na wycięciu tętniaka i wszczepieniu w jego
miejsce protezy naczyniowej. Operacja ta odbywa się po otwarciu jamy
brzusznej i jest jednym z poważniejszych zabiegów chirurgicznych.
Leczenie wewnątrznaczyniowe: Wskazane jest
tylko u osób u których występują przeciwwskazania do leczenia operacyjnego.
Leczenie wewnątrznaczyniowe polega na wszczepieniu
poprzez nacięcia w tętnicach udowych
protezy (stentgraftu) do
wnętrza aorty. Nie u wszystkich pacjentów
możliwe jest wszczepienie stentgraftu. Przed zabiegiem konieczne jest
wykonanie tomografii komputerowej aorty i tętnic biodrowych aby określić czy zabieg ten będzie
możliwy do wykonania. W trakcie zabiegu wewnątrznaczyniowego może zajść
konieczność wykonania klasycznej operacji tętniaka aorty. Z tego powodu przed
zabiegiem wszczepienia stentgraftu konieczne jest optymalne przygotowanie
jak do operacji klasycznej.
Po operacji lub zabiegu wszczepienia stentgraftu:
Większość pacjentów po interwencji z powodu tętniaka aorty wymaga krótkotrwałego
monitorowania w oddziale intensywnej terapii. Zazwyczaj w 2-3 dobie po zabiegu
pacjenci wracają na oddział chirurgii naczyniowej. W niepowikłanych przypadkach
po 7-14 dniach od zabiegu pacjenci mogą wrócić do domu i kontynuować leczenie w
poradni chirurgii naczyń. Do końca życia pacjenci po operacji
tętniaka aorty wymagają okresowych kontroli w poradni chirurgii naczyniowej oraz
badania USG aorty. W niektórych przypadkach, zwłaszcza po zabiegach
wszczepieniach stentgraftu konieczne są okresowe badania tomografii komputerowej
aorty. Konieczne jest dożywotnie stosowanie diety przeciwmiażdżycowej, ćwiczeń
marszowych, kontrolowanie i leczenie nadciśnienia, zaburzeń lipidowych,
cukrzycy i innych chorób.
01.XII.2009 tekst przygotował Dr n.
med. Michał Molski na podstawie: Choroby Naczyń Podręcznik towarzyszący do
Braunwald's Heart Disease, Red. naukowa wyd. polskiego R. Adamiec. Wydawnictwo
Czelej 2008
The EVAR 1 trial. Lancet, 2004; 364: 843-848 Witold Woźniak, Wojciech Noszczyk, Tętniak aorty brzusznej
Przew Lek 2000, 5, 48-51
